{"id":2456,"date":"2021-03-22T23:04:31","date_gmt":"2021-03-22T23:04:31","guid":{"rendered":"http:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/?p=2456"},"modified":"2021-03-23T00:02:14","modified_gmt":"2021-03-23T00:02:14","slug":"matemati%cc%87ge-farkli-boyutlardan-bakmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/matemati%cc%87ge-farkli-boyutlardan-bakmak\/","title":{"rendered":"Alanya Alaaddin Keykubat \u00dcniversitesi’nin d\u00fczenledi\u011fi konferansta Prof. Dr. Adnan BAK\u0130 “MATEMAT\u0130\u011eE FARKLI BOYUTLARDAN BAKMAK” konulu konu\u015fmas\u0131n\u0131 sundu."},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

\"ab-6<\/a>\"ab-11\"<\/a>
\n<\/a><\/p>\n

Alanya Alaaddin Keykubat \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Matematik E\u011fitimi ABD’n\u0131n d\u00fczenlemi\u015f oldu\u011fu konferansa kat\u0131lan Prof. Dr. Adnan Baki “Matemati\u011fe Farkl\u0131 Boyutlardan Bakmak<\/strong><\/em>” ba\u015fl\u0131kl\u0131 konu\u015fmas\u0131nda matemati\u011fin bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilginin objektif, do\u011fru, kesin ve tutarl\u0131 oldu\u011funa ili\u015fkin genel kanaatimizin her zaman do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; matemati\u011fin i\u00e7inde de belirsizlikler, tutars\u0131zl\u0131klar ve paradokslar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n

Prof. Dr. Adnan Baki, matematikteki boyut kavram\u0131n\u0131 felsefi bir yakla\u015f\u0131mla ele ald\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 vurgulad\u0131:<\/p>\n

19. y\u00fczy\u0131l bilim insanlar\u0131ndan Abbott (1838-1926)’un yazd\u0131\u011f\u0131 “The Flatland (D\u00fcz \u00dclke)<\/em>” adl\u0131 fantazi roman\u0131, Einstein, Russle gibi bilim insanlar\u0131na da ilham kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Sakinleri “nokta, do\u011fru, \u00fc\u00e7gen, kare, \u00e7ember, k\u00fcre” gibi matemati\u011fin temel elemanlar\u0131 olan “D\u00fcz \u00dclke” metaforu \u00fczerinden, matematikteki ve reel d\u00fcnyadaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak boyut kavram\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

1-boyutlu, 2-boyutlu, 3-boyutlu matematik elemanlar ve ger\u00e7ek nesneler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, bir \u00f6r\u00fcnt\u00fc sistemati\u011fi i\u00e7inde anla\u015f\u0131labilmektedir. 1-boyutlu “do\u011fru par\u00e7alar\u0131na” k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek bakan 2-boyutlu “kare”, 3-boyutlu “k\u00fcreyi” ancak 2-boyutluya indirgeyerek alg\u0131layabiliyor. Bu \u00f6rne\u011fi sizde \u015fu \u015fekilde deneyimleyebilirsiniz:<\/p>\n

Masan\u0131n \u00fczerinde “\u00e7ember” \u015feklindeki bir demir paray\u0131, masa hizas\u0131na yakla\u015ft\u0131k\u00e7a “elips” gibi, g\u00f6z\u00fcn\u00fcz tam masa hizas\u0131na gelince de bir “do\u011fru par\u00e7as\u0131” olarak g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n

Biz 3-boyutlu oldu\u011fumuzdan, en fazla 3-boyuta sahip nesneleri alg\u0131layabiliyoruz, daha y\u00fcksek boyutlar\u0131 ancak sezgisel olarak alg\u0131l\u0131yoruz, maddi veya fiziksel olarak de\u011fil. \u00d6rne\u011fin r\u00fcyam\u0131zda bizi ziyarete gelen 4-boyutlu birini, biz 3-boyuta indirgeyerek anlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, onun baz\u0131 \u00f6zelliklerini eksik alg\u0131layaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Einstein 4. boyuttan s\u00f6z ederken, onun ilk \u00fc\u00e7 boyutun birimlerinden farkl\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. 4. boyutun zaman olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek zaman\u0131 fiziksel hesaplamalar\u0131na dahil ediyor.<\/p>\n

Tersine olarak, iki boyutlu bir karenin i\u00e7ine, 3-boyutlu bir kar\u0131ncay\u0131 veya insan\u0131 hapsedemeyiz.”<\/p>\n

Matemati\u011fin, hesap yapma-sonu\u00e7 bulma rutininin d\u0131\u015f\u0131nda, farkl\u0131 bir boyutunun kat\u0131l\u0131mc\u0131larla payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 felsefe tad\u0131nda sunumun ard\u0131ndan, soru ve cevaplarla program sona erdi.<\/p>\n

.<\/p>\n

Ger\u00e7ekle\u015ftirilen sunumun tamam\u0131n\u0131\u00a0 Alanya Alku Youtube kanal\u0131 \u00fczerinden veya\u00a0 direkt olarak buradan<\/a>\u00a0izleyebilirsiniz.\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Alanya Alaaddin Keykubat \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi Matematik E\u011fitimi ABD’n\u0131n d\u00fczenlemi\u015f oldu\u011fu konferansa kat\u0131lan Prof. Dr. Adnan Baki “Matemati\u011fe Farkl\u0131 Boyutlardan Bakmak” ba\u015fl\u0131kl\u0131 konu\u015fmas\u0131nda matemati\u011fin bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilginin objektif, do\u011fru, kesin ve tutarl\u0131 oldu\u011funa ili\u015fkin genel kanaatimizin her zaman do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; matemati\u011fin i\u00e7inde de belirsizlikler, tutars\u0131zl\u0131klar ve paradokslar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi. Prof. Dr. Adnan Baki, matematikteki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[104,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2456"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2467,"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2456\/revisions\/2467"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilmat.org\/calisma_grubu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}